សហរដ្ឋអាមេរិកប្រមូលផ្តុំដៃគូពាណិជ្ជកម្ម ទប់ទល់នឹងសមត្ថភាពផលិតលើសតម្រូវការរបស់ចិន!

ការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនកំពុងឈានចូលដំណាក់កាលថ្មី ខណៈបញ្ហាសមត្ថភាពផលិតឧស្សាហកម្មលើសតម្រូវការ ឬហៅថា «China Shock 2.0» កំពុងក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការពិភាក្សាអំពីអនាគតពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

អត្ថបទវិភាគដែលចេញផ្សាយដោយសារព័ត៌មាន Channel NewsAsia (CNA) នៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ បានលើកឡើងពីការវិវត្តនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសដៃគូពាណិជ្ជកម្មមួយចំនួន ដើម្បីពិភាក្សាអំពីផលប៉ះពាល់នៃសមត្ថភាពផលិតឧស្សាហកម្មលើសតម្រូវការ និងវិធានការសម្របសម្រួលដែលអាចការពារឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក។

តើការសម្របសម្រួលនេះជាសញ្ញានៃការបង្កើតរណសិរ្សសេដ្ឋកិច្ចថ្មីដើម្បីប្រកួតប្រជែងជាមួយចិន ឬជាការប៉ុនប៉ងរកតុល្យភាពរវាងផលប្រយោជន៍ជាតិ និងការពឹងផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកល?

១. តើអ្វីទៅជា China Shock 2.0?

ពាក្យ «China Shock» ត្រូវបានប្រើដើម្បីពិពណ៌នាអំពីផលប៉ះពាល់ដែលការកើនឡើងនៃការនាំចេញទំនិញពីប្រទេសចិនបានបង្កដល់ឧស្សាហកម្ម និងទីផ្សារការងារនៅក្នុងប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួន បន្ទាប់ពីចិនចូលជាសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ក្នុងឆ្នាំ២០០១។

ចំណែក «China Shock 2.0» សំដៅលើការព្រួយបារម្ភជុំថ្មីចំពោះការពង្រីកសមត្ថភាពផលិតរបស់ចិន ជាពិសេសក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ឧស្សាហកម្មបៃតង និងផលិតផលដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។

វិស័យសំខាន់ៗរួមមាន រថយន្តអគ្គិសនី អាគុយ សារធាតុគីមី សារធាតុពាក់កណ្ដាលចម្លង និងបន្ទះសូឡា។

តាមការវិភាគរបស់ CNA ការគាំទ្រឧស្សាហកម្មរបស់រដ្ឋចិន ការចូលប្រើប្រាស់ទុនក្នុងតម្លៃទាប និងការពង្រីកសមត្ថភាពផលិត បានជួយឱ្យក្រុមហ៊ុនចិនពង្រីកវត្តមានក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលផលិតកម្មកើនលើសតម្រូវការក្នុងស្រុក ការនាំចេញកាន់តែច្រើនអាចបង្កសម្ពាធដល់អ្នកផលិតក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ។ <Link url=”https://www.channelnewsasia.com/commentary/trump-china-tariffs-partners-action-overcapacity-6490791” title=”ប្រភព៖ Channel NewsAsia”/>

ទោះជាយ៉ាងណា ការមានសមត្ថភាពផលិតច្រើនមិនមែនជាភស្តុតាងដោយស្វ័យប្រវត្តិនៃការលក់បង្ខូចថ្លៃនោះទេ។ ការកំណត់ថាតើមានការប្រកួតប្រជែងមិនស្មើភាព ឬការឧបត្ថម្ភធនដែលប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារឬអត់ ត្រូវការការពិនិត្យលើទិន្នន័យថ្លៃដើម តម្លៃនាំចេញ និងគោលនយោបាយឧស្សាហកម្ម។

២. សហរដ្ឋអាមេរិក និងដៃគូពាណិជ្ជកម្មកំពុងសម្របសម្រួលគ្នា

ចំណុចសំខាន់ក្នុងការវិវត្តថ្មីនេះ គឺការចូលរួមរបស់ប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចជាច្រើនក្នុងសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ស្តីពីការដោះស្រាយបញ្ហាសមត្ថភាពផលិតឧស្សាហកម្មលើសតម្រូវការ។

តាមរបាយការណ៍ CNA ប្រទេស និងសេដ្ឋកិច្ចចំនួន១៤ បានចុះហត្ថលេខាលើសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ សេចក្ដីថ្លែងការណ៍បានគ្រោងឱ្យមានវេទិកាពិភាក្សា និងពិនិត្យបញ្ហាក្នុងវិស័យចំនួនប្រាំ រួមមាន រថយន្ត និងរថយន្តអគ្គិសនី អាគុយ សារធាតុគីមី សារធាតុពាក់កណ្ដាលចម្លងមូលដ្ឋាន និងបន្ទះសូឡា។

ប្រទេសដែលស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមួយចំនួន ក៏បានចូលរួមក្នុងកិច្ចសម្របសម្រួលនេះដែរ រួមមានសហភាពអឺរ៉ុប ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង និងម៉ិកស៊ិក។

ចំណុចនេះបង្ហាញថា ប្រទេសទាំងនោះអាចមានការព្រួយបារម្ភអំពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រកួតប្រជែងពីទំនិញចិន ទោះបីពួកគេមានភាពខ្វែងគំនិតជាមួយវ៉ាស៊ីនតោនលើគោលនយោបាយពន្ធគយក៏ដោយ។

ទោះជាយ៉ាងណា សេចក្ដីថ្លែងការណ៍នេះមិនបានដាក់ឈ្មោះចិនដោយផ្ទាល់ទេ ហើយក៏មិនមែនជាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានកាតព្វកិច្ចច្បាប់ចងភ្ជាប់ប្រទេសហត្ថលេខីឱ្យអនុវត្តវិធានការដូចគ្នាទាំងអស់នោះដែរ។ ដូច្នេះ វាគួរត្រូវបានយល់ថាជាជំហាននៃការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយ ជាជាងការបង្កើតសម្ព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មរួមពេញលេញ។

៣. ពន្ធគយ និងរបាំងពាណិជ្ជកម្ម៖ ឧបករណ៍ការពារ ឬកត្តាបង្កើនភាពតានតឹង?

ការដាក់ពន្ធគយ និងវិធានការការពារពាណិជ្ជកម្មអាចជួយកាត់បន្ថយសម្ពាធលើអ្នកផលិតក្នុងស្រុក ប៉ុន្តែក៏អាចបង្កផលវិបាកដល់សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសដែលអនុវត្តវិធានការទាំងនោះផងដែរ។

នៅពេលរដ្ឋាភិបាលដំឡើងពន្ធលើទំនិញនាំចូល ក្រុមហ៊ុននាំចូលអាចប្រឈមនឹងថ្លៃដើមកើនឡើង ហើយថ្លៃដើមនេះអាចត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់អ្នកប្រើប្រាស់ ឬក្រុមហ៊ុនដែលប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមពីបរទេស។

ប្រសិនបើប្រទេសដៃគូឆ្លើយតបដោយដាក់ពន្ធសងសឹក នោះការប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្មអាចរីកធំទៅជាជម្លោះពាណិជ្ជកម្ម ដែលប៉ះពាល់ដល់ការវិនិយោគ ការបញ្ជាទិញ និងការរៀបចំខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។

ម្យ៉ាងទៀត ក្រុមហ៊ុនអាចសម្រេចចិត្តផ្លាស់ប្តូរទីតាំងផលិតកម្មទៅប្រទេសផ្សេង ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យពន្ធគយ។ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរនេះមិនអាចធ្វើបានភ្លាមៗទេ ព្រោះត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្លាំងពលកម្ម ជំនាញបច្ចេកទេស និងបណ្តាញអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលអាចទុកចិត្តបាន។

ដូច្នេះ ការសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្មអាចជួយកាត់បន្ថយបញ្ហាមួយចំនួន ប៉ុន្តែបើវិធានការតឹងរ៉ឹងហួសកម្រិត វាក៏អាចបង្កើនថ្លៃដើម និងភាពមិនប្រាកដប្រជាសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកផងដែរ។

៤. តើខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សកលអាចបែកខ្ញែកកាន់តែខ្លាំងឬទេ?

ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សកលមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ ដោយផលិតផលមួយអាចប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើម គ្រឿងបន្លាស់ បច្ចេកវិទ្យា និងសេវាកម្មពីប្រទេសជាច្រើន មុនពេលទៅដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។

នៅពេលសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងដៃគូពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗប្រើប្រាស់ពន្ធគយ ឬវិធានការរឹតបន្តឹងបន្ថែម ក្រុមហ៊ុនអាចត្រូវសម្រេចចិត្តថា តើគួរបន្តពឹងផ្អែកលើអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដែលមានស្រាប់ ឬប្តូរទៅរកប្រភពថ្មី។

ដំណើរការនេះអាចបង្កើតការបែងចែកខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់តាមទីផ្សារ និងប្លុកសេដ្ឋកិច្ច។ ប្រទេសមួយចំនួនអាចទទួលបានឱកាសវិនិយោគថ្មី ខណៈប្រទេសផ្សេងទៀតអាចប្រឈមនឹងការបាត់បង់ការបញ្ជាទិញ ឬការកើនឡើងនៃថ្លៃដើមផលិតកម្ម។

ប៉ុន្តែការបែកខ្ញែកមិនមែនជាលទ្ធផលដែលជៀសមិនរួចទេ។ ក្រុមហ៊ុនអាចជ្រើសរើសយុទ្ធសាស្ត្រធ្វើពិពិធកម្មប្រភពផ្គត់ផ្គង់ ដោយរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជាច្រើន ជំនួសឱ្យការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីទីផ្សារចិនទាំងស្រុង។

ហេតុនេះ សំណួរសំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក មិនមែនត្រឹមតែថាតើប្រទេសណាឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមពន្ធគយនោះទេ ប៉ុន្តែថាតើប្រទេសនានាអាចរក្សាបាននូវប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មដែលមានការប្រកួតប្រជែង តម្លាភាព និងភាពធន់នឹងវិបត្តិដែរឬទេ។

៥. ផលប៉ះពាល់ និងឱកាសសម្រាប់កម្ពុជា

សម្រាប់កម្ពុជា ការប្រកួតប្រជែងសេដ្ឋកិច្ចរវាងមហាអំណាចអាចបង្កទាំងឱកាស និងហានិភ័យ។ ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែងនឹងអាស្រ័យលើវិស័យនាំចេញ ប្រភពវត្ថុធាតុដើម ទីផ្សារគោលដៅ និងលក្ខខណ្ឌពាណិជ្ជកម្មដែលអនុវត្តនៅពេលនោះ។

ឱកាសសម្រាប់ការវិនិយោគ៖ ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុនអន្តរជាតិបន្តធ្វើពិពិធកម្មទីតាំងផលិតកម្ម កម្ពុជាអាចពិនិត្យលទ្ធភាពទាក់ទាញការវិនិយោគក្នុងវិស័យផលិតកម្ម ការកែច្នៃផលិតផល ការផ្គុំគ្រឿងបន្លាស់ និងសេវាកម្មភស្តុភារកម្ម។

ហានិភ័យចំពោះការនាំចេញ៖ ប្រសិនបើទីផ្សារសំខាន់ៗដាក់វិធានការពន្ធគយថ្មី ឬរឹតបន្តឹងច្បាប់ដើមកំណើតទំនិញ ក្រុមហ៊ុននាំចេញកម្ពុជាអាចប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃថ្លៃដើម និងតម្រូវការបំពេញឯកសារបន្ថែម។

បញ្ហាប្រភពដើមទំនិញ៖ កម្ពុជាត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារដើមកំណើតទំនិញ និងតម្លាភាពនៃខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។ ការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមពីប្រទេសមួយ ហើយកែច្នៃនៅប្រទេសមួយទៀត មិនមានន័យថាទំនិញនោះទទួលបានសិទ្ធិអនុគ្រោះពន្ធដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះទេ។ ការកំណត់ដើមកំណើតអាស្រ័យលើច្បាប់ និងលក្ខខណ្ឌដែលទីផ្សារនាំចូលនីមួយៗបានកំណត់។

ការពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង៖ ក្នុងរយៈពេលវែង កម្ពុជាអាចផ្តោតលើការកែលម្អជំនាញពលកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអគ្គិសនី និងដឹកជញ្ជូន ប្រព័ន្ធគយ ប្រសិទ្ធភាពឡូជីស្ទីក និងការអភិវឌ្ឍអ្នកផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែមក្នុងសេដ្ឋកិច្ច។

សំខាន់ជាងនេះ កម្ពុជាគួរតាមដានការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងសហភាពអឺរ៉ុប ព្រមទាំងវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់តាមវិស័យនាំចេញជាក់លាក់ ជាជាងសន្និដ្ឋានថាការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចនឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជាទាំងស្រុង។

៦. តើអនាគតនៃការប្រកួតប្រជែងនេះអាចទៅជាយ៉ាងណា?

មានទិសដៅសំខាន់ៗចំនួនបីដែលគួរតាមដាន។

ទីមួយ៖ កិច្ចសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្មកាន់តែខ្លាំង។ ប្រសិនបើប្រទេសហត្ថលេខីបន្តបង្កើតយន្តការរួម និងអនុវត្តវិធានការដោយមានការសម្របសម្រួល នោះការការពារឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុកអាចក្លាយជាផ្នែកមួយនៃគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរួម។

ទីពីរ៖ ការកើនឡើងនៃវិធានការពាណិជ្ជកម្មឯកតោភាគី។ ប្រសិនបើប្រទេសនានាមិនអាចព្រមព្រៀងគ្នាលើវិធានការរួមបាន ពន្ធគយ និងការស៊ើបអង្កេតពាណិជ្ជកម្មអាចកើនឡើងតាមប្រទេស និងវិស័យនីមួយៗ ដែលបង្កភាពមិនប្រាកដប្រជាដល់ក្រុមហ៊ុន។

ទីបី៖ ការសម្របខ្លួនតាមខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់។ ក្រុមហ៊ុនអាចជ្រើសរើសផ្លាស់ប្តូរទីតាំងផលិតកម្ម ឬបង្កើនចំនួនអ្នកផ្គត់ផ្គង់ ដោយពិចារណាលើថ្លៃដើម ទីផ្សារ ហានិភ័យភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងស្ថិរភាពនៃគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម។

ទិសដៅណាមួយនឹងកើតឡើងខ្លាំងជាងគេ គឺអាស្រ័យលើការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់រដ្ឋាភិបាល និងការឆ្លើយតបរបស់ក្រុមហ៊ុន មិនមែនត្រឹមតែសេចក្ដីថ្លែងការណ៍នយោបាយនោះទេ។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន

បញ្ហា China Shock 2.0 កំពុងបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរនៃទំនាក់ទំនងរវាងពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ច។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសដៃគូមួយចំនួនកំពុងស្វែងរកវិធីសម្របសម្រួលដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសមត្ថភាពផលិតលើសតម្រូវការ ខណៈដែលភាពខ្វែងគំនិតអំពីពន្ធគយ និងការការពារទីផ្សារនៅតែបន្តមាន។

សម្រាប់កម្ពុជា បរិយាកាសថ្មីនេះទាមទារឱ្យមានការតាមដានព័ត៌មានជាប្រចាំ ការវាយតម្លៃហានិភ័យតាមវិស័យ និងការរៀបចំគោលនយោបាយដែលអាចបង្កើនភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

នៅក្នុងពិភពលោកដែលខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់អាចផ្លាស់ប្តូរតាមការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាច សមត្ថភាពរបស់ប្រទេសមួយក្នុងការទាក់ទាញវិនិយោគ បង្កើនផលិតភាព និងអនុវត្តច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មប្រកបដោយតម្លាភាព នឹងក្លាយជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់ការរក្សាភាពប្រកួតប្រជែងរយៈពេលវែង។

ប្រភពព័ត៌មាន៖ Channel NewsAsia (CNA), “Commentary: Middle powers need the US – when it comes to China exports,” ថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ អត្ថបទនេះជាព័ត៌មានវិភាគដែលយោងតាមប្រភពខាងលើ និងបន្ថែមការវិភាគទូទៅអំពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច។ ការវិភាគអំពីកម្ពុជាគឺជាការវាយតម្លៃលទ្ធភាព មិនមែនជាការបញ្ជាក់ថាផលប៉ះពាល់ទាំងនេះបានកើតឡើងរួចហើយនោះទេ។