ញូវយ៉ក — បញ្ហាប៉ាឡេស្ទីននៅតែជាប្រធានបទដ៏សំខាន់មួយ ដែលកំពុងសាកល្បងភាពជឿជាក់របស់ប្រព័ន្ធពហុភាគី និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ជាពិសេសក្នុងការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិដោយស្មើភាពចំពោះគ្រប់រដ្ឋ។
ក្នុងសុន្ទរកថានៅមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី៨១ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ ព្រះអង្គម្ចាស់ Abdul Mateen រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសប្រ៊ុយណេ បានលើកឡើងថា ភាពជឿជាក់លើប្រព័ន្ធអន្តរជាតិត្រូវបានពង្រឹង នៅពេលច្បាប់អន្តរជាតិត្រូវបានអនុវត្តដោយស្មើភាព ការគោរពអធិបតេយ្យភាពត្រូវបានធានា និងប្រទេសគ្រប់ទំហំទាំងអស់មានសិទ្ធិបញ្ចេញសំឡេង។
ព្រះអង្គបានផ្តោតជាពិសេសលើស្ថានការណ៍នៅប៉ាឡេស្ទីន ដោយបង្ហាញក្តីព្រួយបារម្ភចំពោះទុក្ខវេទនារបស់ប្រជាជនស៊ីវិលនៅតំបន់ហ្គាហ្សា និងស្ថានភាពនៅតំបន់ West Bank។ ព្រះអង្គបានសង្កត់ធ្ងន់ថា បញ្ហាទាំងនេះមិនគួរត្រូវបានមើលឃើញត្រឹមតែជាតួលេខនៃជម្លោះឡើយ ប៉ុន្តែជាជីវិតមនុស្សដែលកំពុងរងផលប៉ះពាល់។
ចំណុចសំខាន់មួយក្នុងសុន្ទរកថារបស់ព្រះអង្គ គឺការអំពាវនាវឱ្យ ច្បាប់អន្តរជាតិ និងគោលការណ៍នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រូវអនុវត្តដោយស្មើភាពចំពោះគ្រប់ភាគី។ តាមទស្សនៈដែលព្រះអង្គបានបង្ហាញ ប្រសិនបើស្តង់ដារច្បាប់អន្តរជាតិអនុវត្តខុសគ្នាទៅតាមអំណាច ឬស្ថានភាពរបស់រដ្ឋ នោះភាពជឿជាក់លើស្ថាប័នពហុភាគីនឹងត្រូវបានប៉ះពាល់។
“គ្មានយុត្តិធម៌ គ្មានសន្តិភាពយូរអង្វែង”
ព្រះអង្គម្ចាស់ Abdul Mateen បានថ្លែងយ៉ាងច្បាស់ថា៖
«Without justice for the Palestinian people, there can be no lasting peace.»
មានន័យថា៖ «បើគ្មានយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនទេ នោះក៏មិនអាចមានសន្តិភាពយូរអង្វែងបានឡើយ»។
សម្រាប់ប្រ៊ុយណេ “យុត្តិធម៌” ក្នុងបរិបទនេះ ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងសិទ្ធិរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនក្នុងការកំណត់អនាគតរបស់ខ្លួន និងការបង្កើតរដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឯករាជ្យ និងអធិបតេយ្យ ដោយផ្អែកលើព្រំដែនមុនឆ្នាំ១៩៦៧ និងមានទីក្រុង East Jerusalem ជារដ្ឋធានី។
ជំហរនេះក៏ស្របជាមួយការចូលរួមរបស់ប្រ៊ុយណេក្នុងកិច្ចប្រជុំកម្រិតរដ្ឋមន្ត្រីស្តីពី Global Alliance for the Implementation of the Two-State Solution នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ដែលប្រ៊ុយណេបានបញ្ជាក់ឡើងវិញពីការគាំទ្ររដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនឯករាជ្យ និងអធិបតេយ្យ ព្រមទាំងអំពាវនាវឱ្យមានបទឈប់បាញ់អចិន្ត្រៃយ៍ ការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌ដោយគ្មានការរារាំង និងការការពារប្រជាជនស៊ីវិល។
បញ្ហាប៉ាឡេស្ទីន និងភាពជឿជាក់របស់ UN
អ្វីដែលធ្វើឱ្យសុន្ទរកថារបស់ព្រះអង្គមានន័យលើសពីការលើកឡើងអំពីជម្លោះតំបន់ គឺការភ្ជាប់បញ្ហាប៉ាឡេស្ទីនទៅនឹង ភាពជឿជាក់របស់ប្រព័ន្ធអន្តរជាតិទាំងមូល។
ប្រ៊ុយណេបានលើកឡើងថា ធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិគួរតែជាមូលដ្ឋានរួមសម្រាប់រដ្ឋសមាជិកទាំងអស់ ហើយគោលការណ៍របស់វាគួរត្រូវបានអនុវត្តជាប់លាប់ ដើម្បីរក្សាភាពស្របច្បាប់ និងភាពជឿជាក់របស់អង្គការសហប្រជាជាតិ។
តាមទស្សនៈនេះ បញ្ហាសំខាន់មិនមែនមានត្រឹមតែថា “តើសន្តិភាពអាចកើតឡើងនៅពេលណា?” ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជា “តើសន្តិភាពនោះអាចមានមូលដ្ឋានលើយុត្តិធម៌ និងច្បាប់អន្តរជាតិដែរឬទេ?”។
សារទៅកាន់សហគមន៍អន្តរជាតិ
សុន្ទរកថារបស់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសប្រ៊ុយណេក៏បានបង្ហាញពីទស្សនៈទូលំទូលាយរបស់ប្រទេសនេះចំពោះពហុភាគីនិយម។ ព្រះអង្គបានសង្កត់ធ្ងន់លើការស្តារឡើងវិញនូវទំនុកចិត្តរវាងប្រទេសនានា ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការជ្រើសរើសការទូតជំនួសការប្រើកម្លាំង និងការគោរពអធិបតេយ្យភាពរបស់រដ្ឋ។
សម្រាប់ប្រទេសតូចៗ ដូចជា ប្រ៊ុយណេ គោលការណ៍ទាំងនេះមានសារៈសំខាន់ជាពិសេស ព្រោះប្រព័ន្ធអន្តរជាតិដែលផ្អែកលើច្បាប់ គឺជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីធានាថា អំណាច និងទំហំរបស់រដ្ឋមិនគួរជាកត្តាកំណត់ថា តើច្បាប់អន្តរជាតិត្រូវអនុវត្តចំពោះអ្នកណា និងមិនអនុវត្តចំពោះអ្នកណា។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
សារសំខាន់ពីសុន្ទរកថារបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ Abdul Mateen គឺថា សន្តិភាពយូរអង្វែងមិនអាចស្ថិតនៅលើការបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាមូលដ្ឋាន និងធានាសិទ្ធិរបស់ប្រជាជនដែលពាក់ព័ន្ធផងដែរ។
ក្នុងក្របខណ្ឌដែលប្រ៊ុយណេបានបង្ហាញ បញ្ហាប៉ាឡេស្ទីនកំពុងក្លាយជាការសាកល្បងមួយចំពោះសមត្ថភាពរបស់សហគមន៍អន្តរជាតិក្នុងការអនុវត្តគោលការណ៍ដែលខ្លួនបានកំណត់ឡើងដោយស្មើភាព។
ហេតុនេះហើយបានជា ព្រះអង្គបានសង្កត់ធ្ងន់ថា “បើគ្មានយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីនទេ វាមិនអាចមានសន្តិភាពយូរអង្វែងឡើយ”—ជាសារដែលភ្ជាប់បញ្ហាប៉ាឡេស្ទីនទៅនឹងសំណួរធំជាងនេះអំពីច្បាប់អន្តរជាតិ ភាពជឿជាក់របស់ UN និងអនាគតនៃសន្តិភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។