ពីប៉ាឡេស្ទីនដល់កម្ពុជា–ថៃ៖ សាររបស់អាស៊ាននៅមហាសន្និបាត អ.ស.ប

ញូវយ៉ក — ក្នុងមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិលើកទី៨១ បញ្ហាសន្តិភាព សន្តិសុខ និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ត្រូវបានលើកឡើងដោយបណ្តាប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ក្នុងបរិបទដែលពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងជម្លោះ និងវិបត្តិមនុស្សធម៌ជាច្រើន។

ក្នុងចំណោមបញ្ហាសំខាន់ៗ គឺស្ថានការណ៍នៅប៉ាឡេស្ទីន ជាពិសេសនៅតំបន់ហ្គាហ្សា និងវែសប៊ែង។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសឥណ្ឌូណេស៊ី លោក Sugiono បានបង្ហាញការព្រួយបារម្ភចំពោះការរំលោភបំពានច្បាប់អន្តរជាតិ និងបានសង្កត់ធ្ងន់លើសារៈសំខាន់នៃឯកភាព និងកិច្ចសន្ទនាក្នុងអាស៊ាន។

ចំណែកវៀតណាម តាមរយៈប្រធានរដ្ឋ Tô Lâm បានអំពាវនាវឱ្យប្រទេសមហាអំណាចធ្វើជាគំរូក្នុងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការពារជនស៊ីវិល និងធានាការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌។ វៀតណាមក៏បានបញ្ជាក់ការគាំទ្រសិទ្ធិស្វ័យសម្រេចរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន និងដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ ដែលអាចឱ្យប៉ាឡេស្ទីន និងអ៊ីស្រាអែលរស់នៅដោយសន្តិភាពទន្ទឹមគ្នា។

ពីប៉ាឡេស្ទីនទៅបញ្ហាក្នុងតំបន់អាស៊ាន

ការលើកឡើងរបស់ប្រទេសអាស៊ាននៅវេទិកា អ.ស.ប មិនបានផ្តោតតែលើមជ្ឈិមបូព៌ានោះទេ។ វិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ា ទំនាក់ទំនងកម្ពុជា–ថៃ ការផ្លាស់ទីប្រជាជន និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ក៏ជាបញ្ហាដែលត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ផងដែរ។

សម្រាប់ថៃ ការដោះស្រាយវិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ាគួរតែមានការចូលរួម និងដឹកនាំដោយប្រជាជនមីយ៉ាន់ម៉ាផ្ទាល់ ខណៈកិច្ចសន្ទនាត្រូវបានចាត់ទុកជាមធ្យោបាយសំខាន់មួយសម្រាប់ការស្វែងរកដំណោះស្រាយ។

ជាមួយគ្នានេះ ក្នុងបរិបទទំនាក់ទំនងកម្ពុជា–ថៃ ភាគីថៃបានអំពាវនាវឱ្យបន្តកិច្ចសន្ទនា និងទាមទារឱ្យមានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងជាក់ស្តែងពីភាគីកម្ពុជា។

កម្ពុជា៖ ទំនុកចិត្តត្រូវកើតចេញពីសកម្មភាព

ជាការឆ្លើយតប ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រាក់ សុខុន បានបញ្ជាក់ថា សម្រាប់កម្ពុជា ការស្តារទំនុកចិត្តឡើងវិញត្រូវផ្អែកលើ ការប្តេជ្ញាចិត្តជាក់ស្តែង និងការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងដែលប្រទេសទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាឱ្យបានពេញលេញ និងមានប្រសិទ្ធភាព។

នេះជាចំណុចសំខាន់ក្នុងការទូត ព្រោះទំនុកចិត្តរវាងរដ្ឋមិនអាចស្តារឡើងវិញតាមរយៈសេចក្តីថ្លែងការណ៍តែប៉ុណ្ណោះទេ។ វាត្រូវការសកម្មភាពដែលអាចបញ្ជាក់បាន និងការគោរពតាមការប្តេជ្ញាចិត្តដែលបានធ្វើឡើង។

ក្នុងន័យនេះ កិច្ចសន្ទនាអាចជាចំណុចចាប់ផ្តើម ប៉ុន្តែការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង គឺជាកត្តាដែលអាចបង្កើតទំនុកចិត្តឡើងវិញបាន។

ហ្វីលីពីន៖ សន្តិសុខមនុស្ស និងបញ្ហាអាកាសធាតុ

សម្រាប់ហ្វីលីពីន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស Theresa Lazaro បានផ្តោតលើបញ្ហាប្រឈមសកល រួមមានការផ្លាស់ទីប្រជាជន និងវិបត្តិជនភៀសខ្លួន ព្រមទាំងផលប៉ះពាល់ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

ប្រទេសនេះបានអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិបង្កើនការទទួលខុសត្រូវ និងការគាំទ្រដល់ប្រទេសកោះ និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលប្រឈមនឹងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរពីបញ្ហាអាកាសធាតុ។

អាស៊ាន និងបញ្ហាប្រឈមនៃពិភពលោក

បើមើលរួម សាររបស់បណ្តាប្រទេសអាស៊ាននៅមហាសន្និបាត អ.ស.ប បានបង្ហាញពីការយកចិត្តទុកដាក់លើគោលការណ៍មួយចំនួនដែលមានសារៈសំខាន់ចំពោះស្ថិរភាពអន្តរជាតិ៖ ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ ការការពារជនស៊ីវិល កិច្ចសន្ទនា ការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀង និងការទទួលខុសត្រូវរួម។

បញ្ហាប៉ាឡេស្ទីនបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃការស្វែងរកសន្តិភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ខណៈវិបត្តិមីយ៉ាន់ម៉ា និងបញ្ហាទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសក្នុងតំបន់ បង្ហាញថា ការកសាងទំនុកចិត្តនៅតែជាការងារដែលត្រូវការការទូតជាបន្តបន្ទាប់។

ជាពិសេស សម្រាប់កម្ពុជា–ថៃ សាររបស់កម្ពុជាថា «ការស្តារទំនុកចិត្តឡើងវិញត្រូវផ្អែកលើការប្តេជ្ញាចិត្តជាក់ស្តែង» បានបង្ហាញពីគោលការណ៍ថា កិច្ចព្រមព្រៀងនឹងមានតម្លៃពិតប្រាកដ លុះត្រាតែការប្តេជ្ញាចិត្តត្រូវបានបម្លែងទៅជាការអនុវត្ត។

ពីហ្គាហ្សា និងវែសប៊ែង ដល់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ បញ្ហាសន្តិភាពសព្វថ្ងៃមិនអាចដោះស្រាយបានដោយពាក្យសន្យាតែប៉ុណ្ណោះទេ។ វាត្រូវការការគោរពច្បាប់ ការទូត កិច្ចសន្ទនា និងសកម្មភាពជាក់ស្តែង។

សម្រាប់សហគមន៍អន្តរជាតិ សំណួរសំខាន់មិនមែនត្រឹមតែថា តើនរណានិយាយអ្វី? ប៉ុន្តែថា តើការប្តេជ្ញាចិត្តទាំងនោះត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងដូចម្តេច?

នេះជាចំណុចដែលអាចកំណត់ថា កិច្ចសន្ទនាមួយនឹងក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃសន្តិភាពយូរអង្វែង ឬនៅត្រឹមតែជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយទៀតនៅលើឆាកអន្តរជាតិ៕

អត្ថបទដោយ៖ ទេព សោភ័ណ្ឌ