រៀបរៀងដោយ៖ ទេព សោភ័ណ្ឌ
ងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតំបន់មួយមានសក្តានុពលខ្ពស់ផ្នែកធនធានធម្មជាតិ និងសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសវិស័យនេសាទ និងធនធានសមុទ្រ។
ដោយសារមានឆ្នេរសមុទ្រវែង កោះជាច្រើន និងតំបន់ព្រៃកោងកាង ខេត្តនេះមានលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់ការនេសាទ ការកែច្នៃផលនេសាទ និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចតាមសមុទ្រ។
ក្រុងខេមរភូមិន្ទបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាល និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់របស់ខេត្ត។ ការបង្កើតរោងចក្រផលិតត្រីខកំប៉ុងនៅក្រុងខេមរភូមិន្ទក្នុងឆ្នាំ១៩៦៥ ក៏ត្រូវបានរំលឹកថាជាសញ្ញាមួយនៃការជំរុញវិស័យកែច្នៃផលនេសាទ និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ការអភិវឌ្ឍលើវិស័យសុខាភិបាល អប់រំ និងការរៀបចំរដ្ឋបាល ក៏ជាផ្នែកមួយនៃការវិវត្តរបស់ខេត្តក្នុងសម័យនោះផងដែរ។
៤. ថ្នាក់ដឹកនាំ និងឥស្សរជនដែលបានបំពេញភារកិច្ចនៅខេត្តកោះកុង
ប្រវត្តិសាស្ត្រខេត្តមួយមិនអាចកាត់ផ្តាច់ពីប្រវត្តិនៃការដឹកនាំ និងការបំពេញភារកិច្ចរបស់ឥស្សរជន និងមន្ត្រីរាជការតាមសម័យកាលនីមួយៗបានឡើយ។
យោងតាមបញ្ជីព័ត៌មានប្រវត្តិថ្នាក់ដឹកនាំដែលបានប្រមូលចងក្រង ខេត្តកោះកុងមានថ្នាក់ដឹកនាំសំខាន់ៗតាមដំណាក់កាលដូចខាងក្រោម៖
៤.១. ដំណាក់កាលឆ្នាំ១៩៥៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៩
ក្នុងអំឡុងពេលនេះ មានឥស្សរជន និងមន្ត្រីដែលបានបំពេញតួនាទីដឹកនាំរដ្ឋបាលខេត្ត រួមមាន៖
- វរៈសេនីយ៍ត្រី សុខ ជៀប ចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ១៩៥៩។
- អនុសេនីយ៍ឯក សេក សំអៀត ចាប់ពីថ្ងៃទី២៨ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៦១។
- វរៈសេនីយ៍ត្រី យង់ យុក ហង់ ចាប់ពីថ្ងៃទី៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៦៨។
- លោក មូល ហ៊ាង ឋានៈឧត្តមមន្ត្រី ថ្នាក់លេខ៣ ចាប់ពីថ្ងៃទី៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៧០។
- ឧត្តមសេនីយ៍ត្រី សី អ៊ឹង ចាប់ពីថ្ងៃទី១០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៧២។
- វរសេនីយ៍ឯក ចេង គឹមនួន ចាប់ពីថ្ងៃទី៨ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៧៤។
ដំណាក់កាលនេះជាពេលវេលាដែលប្រទេសកម្ពុជាបានឆ្លងកាត់ការប្រែប្រួលនយោបាយ និងសន្តិសុខយ៉ាងខ្លាំង។ ការសិក្សាអំពីប្រវត្តិថ្នាក់ដឹកនាំក្នុងសម័យនេះ អាចជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការរៀបចំរដ្ឋបាល និងស្ថានភាពសង្គមនៅខេត្តកោះកុង។
៤.២. ដំណាក់កាលឆ្នាំ១៩៧៩ ដល់ឆ្នាំ១៩៩២
ក្រោយការផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ខេត្តកោះកុងបានឈានចូលដំណាក់កាលថ្មីនៃការរៀបចំរដ្ឋបាល និងការស្តារស្ថាប័នរដ្ឋឡើងវិញ។
ក្នុងដំណាក់កាលនេះ ឯកឧត្តម រុង ផ្លាមកេសន បានបំពេញតួនាទីជាលេខាបក្សខេត្ត ខណៈឯកឧត្តម មុន សិរិ បានបំពេញតួនាទីជាអនុលេខាបក្សខេត្ត និងជាប្រធានខេត្ត។
ការងារសំខាន់ៗក្នុងដំណាក់កាលនេះ រួមមានការស្តារសន្តិសុខ ការរៀបចំរដ្ឋបាល ការស្តារសេដ្ឋកិច្ច និងការស្តារជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋឡើងវិញ។
៤.៣. ដំណាក់កាលឆ្នាំ១៩៩២ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៨
ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩២ ដល់ឆ្នាំ១៩៩៨ ឯកឧត្តម រុង ផ្លាមកេសន បានបន្តបំពេញតួនាទីជាអភិបាលខេត្តកោះកុង។
ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ខេត្តកោះកុងនៅតែប្រឈមនឹងបញ្ហាសន្តិសុខ និងការលំបាកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ដោយសារស្ថានភាពជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅតំបន់មួយចំនួនមិនទាន់បញ្ចប់ទាំងស្រុង។
៤.៤. ដំណាក់កាលឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០០៩
ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០០៩ ឯកឧត្តម យុទ្ធ ភូថង បានកាន់តំណែងជាអភិបាលខេត្តកោះកុង។
នេះជាដំណាក់កាលដែលខេត្តបានបន្តពង្រឹងសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម និងការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងជំរុញការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។
៤.៥. ដំណាក់កាលឆ្នាំ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ២០១៧
ចាប់ពីឆ្នាំ២០០៩ ដល់ឆ្នាំ២០១៧ ឯកឧត្តម ប៊ុន លើត បានកាន់តំណែងជាអភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តកោះកុង។
ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ការអភិវឌ្ឍខេត្តបានបន្តផ្តោតលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការតភ្ជាប់ផ្លូវថ្នល់ ការទាក់ទាញវិនិយោគ និងការជំរុញសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងមូលដ្ឋាន។
៤.៦. ដំណាក់កាលឆ្នាំ២០១៧ ដល់ថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥
ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៧ ដល់ថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ លោកជំទាវ មិថុនា ភូថង បានកាន់តំណែងជាអភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តកោះកុង។
ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ខេត្តបានបន្តជំរុញការអភិវឌ្ឍលើវិស័យជាច្រើន រួមមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទេសចរណ៍ កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ។
៤.៧. ដំណាក់កាលចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ដល់បច្ចុប្បន្ន
ចាប់ពីថ្ងៃទី២០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ មក លោកជំទាវ ឈី វ៉ា បានកាន់តំណែងជាអភិបាលនៃគណៈអភិបាលខេត្តកោះកុង។
នេះជាដំណាក់កាលថ្មីមួយនៃការដឹកនាំរដ្ឋបាលខេត្ត ដែលត្រូវបន្តការងារអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋាន ពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពសេវាសាធារណៈ លើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ និងគ្រប់គ្រងសក្តានុពលធនធានធម្មជាតិរបស់ខេត្តឱ្យមាននិរន្តរភាព។
៥. សារៈសំខាន់នៃខេត្តកោះកុងក្នុងវិស័យភូមិសាស្ត្រ និងសេដ្ឋកិច្ច
ខេត្តកោះកុងមានទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិសេស ដោយស្ថិតនៅតំបន់ភាគនិរតីនៃប្រទេសកម្ពុជា ជាប់នឹងព្រំដែនប្រទេសថៃ និងឈូងសមុទ្រថៃ។ ទីតាំងនេះបានផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើនសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងការតភ្ជាប់ពាណិជ្ជកម្មក្នុងតំបន់។
សក្តានុពលសំខាន់ៗរបស់ខេត្ត រួមមាន៖
- វិស័យទេសចរណ៍៖ ធនធានឆ្នេរសមុទ្រ កោះ និងតំបន់ធម្មជាតិអាចជួយជំរុញទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងទេសចរណ៍សហគមន៍។
- វិស័យកសិកម្ម៖ ដីធ្លី និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុផ្តល់ឱកាសដល់ការដាំដុះដំណាំកសិកម្មផ្សេងៗ។
- វិស័យជលផល៖ ធនធានសមុទ្រ និងតំបន់ព្រៃកោងកាងមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ជីវភាពសហគមន៍នេសាទ។
- វិស័យឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្ម៖ ទីតាំងជាប់ព្រំដែន និងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ការវិនិយោគ និងការតភ្ជាប់ទីផ្សារ។
- ធនធានធម្មជាតិ៖ តំបន់ជួរភ្នំក្រវាញ ព្រៃឈើ ព្រៃកោងកាង និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ គឺជាមូលដ្ឋានសំខាន់សម្រាប់ការអភិរក្សជីវចម្រុះ។
ដូច្នេះ ការអភិវឌ្ឍខេត្តកោះកុងត្រូវការការធ្វើសមាហរណកម្មរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច ការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ និងការលើកកម្ពស់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។
៦. ការរក្សាទុក និងបន្តចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រខេត្តកោះកុង
ប្រវត្តិសាស្ត្រខេត្តកោះកុងមិនគួរត្រូវបានមើលឃើញត្រឹមតែជាកំណត់ត្រាអំពីថ្ងៃខែឆ្នាំនៃការបង្កើតខេត្ត ឬបញ្ជីឈ្មោះថ្នាក់ដឹកនាំនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគួរត្រូវបានសិក្សាឱ្យបានស៊ីជម្រៅទាំងផ្នែកនយោបាយ សង្គម សេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ ភូមិសាស្ត្រ និងការវិវត្តនៃរដ្ឋបាល។
ការចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ គួរត្រូវបានគាំទ្រដោយឯកសារផ្លូវការ ដូចជា ព្រះរាជក្រម លិខិតរដ្ឋបាល ផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ រូបថតឯកសារ កំណត់ត្រារបស់អតីតមន្ត្រី និងការចងចាំរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែលបានឆ្លងកាត់ព្រឹត្តិការណ៍នីមួយៗ។
ការងារនេះមិនត្រឹមតែជាការរក្សាទុកអតីតកាលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ការអប់រំ និងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍនាពេលអនាគតផងដែរ។
៧. សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
តាមរយៈការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រខាងលើ យើងអាចឃើញថា ខេត្តកោះកុងបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលប្រវត្តិសាស្ត្រជាច្រើន ចាប់ពីការស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលខេត្តកំពត ការបង្កើតជាខេត្តនៅថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៥៨ ការកែសម្រួលរដ្ឋបាលនៅថ្ងៃទី១៣ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៥៩ រហូតដល់ការវិវត្តនៃការដឹកនាំ និងការអភិវឌ្ឍនៅសម័យបច្ចុប្បន្ន។
ដំណើរវិវត្តនេះបានបង្ហាញពីតួនាទីរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំ មន្ត្រីរាជការ និងប្រជាពលរដ្ឋជាច្រើនជំនាន់ ក្នុងការចូលរួមថែរក្សា កសាង និងអភិវឌ្ឍខេត្តកោះកុង។
ការស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រខេត្ត គឺជាការស្គាល់ឫសគល់ និងអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន។ ការចងចាំអតីតកាល គឺដើម្បីយកបទពិសោធន៍មកកសាងបច្ចុប្បន្ន និងរៀបចំអនាគតឱ្យកាន់តែប្រសើរ។
«ស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺស្គាល់ឫសគល់របស់ខ្លួន។ ចងចាំអតីតកាល គឺដើម្បីកសាងបច្ចុប្បន្ន។ ថែរក្សាមរតកថ្ងៃនេះ គឺដើម្បីបន្សល់ទុកអនាគតដ៏ល្អសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ»។
ប្រវត្តិសាស្ត្រខេត្តកោះកុង គឺជាមរតករួមរបស់យើងទាំងអស់គ្នា ដែលត្រូវចូលរួមស្រាវជ្រាវ ចងក្រង ថែរក្សា និងផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយបានស្គាល់ និងមានមោទនភាពចំពោះប្រវត្តិសាស្ត្រខេត្តកំណើតរបស់ខ្លួន។
សូមជូនពរឱ្យខេត្តកោះកុងបន្តមានសុខសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនជានិរន្តរ៍។